على محمدى خراسانى
442
شرح منطق مظفر (فارسى)
در قلب سياه دشمن مىكارد و آنها را وادار به شكست و تسليم و يا فرار از معركه و ميدان جنگ مىسازد ( رجزهايى كه در قديم مىخواندند نمونهاى از اين گونه تأثيرات است و امروزه به انحاء مختلف ديگر ) . اين امور را كه خطيب بتواند لشگر دشمن را بترساند و با يك حملهء برقآسا آنها را از صحنه خارج كند ، در اصطلاح امروز جنگ اعصاب مىنامند كه بسيار هم در روحيهء افراد مؤثّر است . 3 . امور مربوط به نگهدارى و مواظبت از شهرها ؛ دانشهايى كه مربوط به اين امر است و خطيب در اين امور از آنها مستغنى نيست عبارتند از : آشنايى با علم هندسهء بناء ( مهندسى و معمارى ساختمان ) با مساحتها ، تنظيم خيابانهاى شهر و آنچه كه يك شهر زيبا و تميز بدان نيازمند است از قبيل جدولهايى كه براى جريان آب شهر بايد باشد ، امور مربوط به نظافت و رفتن شهر و مانند آن . مثلا يك شهردار كه مىخواهد براى مردم شهرش يا براى مأمورين شهردارى در اين موضوعات سخن بگويد ، طرح بدهد ، برنامه بريزد ، بايد از اينها و امثال اينها كه مربوط به آن شغل و فن مىباشد آگاهى كافى داشته باشد تا چهرهء شهر را همواره تازه و شاداب و باطراوت نگهدارد و عروس شهرها بگرداند . 4 . مسائل اجتماعى كه مربوط به عموم مردم و اقشار مختلف ملّت است از قبيل شرايع ، قوانين ، سنن و روشهاى دينى يا قوانين مدنى ، سياسى و . . . مثلا كسى كه در امر دين خطابه ايراد مىكند حتما بايد نسبت به دستور آن دين آگاهى كافى داشته باشد ، حافظ آثار آن شريعت باشد ، از تاريخ آن آگاهى داشته باشد ، نسبت به اصول و فروع دين خود عالم باشد تا بتواند در آن دين و مرام و مسلك سخن براند . اگر خطيب سياسى است و در امور سياسى مىخواهد خطبه ايراد كند بايد با قوانين مربوطه و علوم سياسى و تغييرات و تحولات سياسى عالم و حوادث سياسى عالم آشنا باشد يك رجل سياسى نياز دارد كه علوم سياسى را بشناسد و در اين امور خبرويّت و مهارت كامل داشته باشد . اگر خطيب اخلاقى است بايد با علم اخلاق و امّهات فضايل و رذايل و . . . آشنا باشد و اگر حاكم شرع است بايد با قوانين شرعى و احكام شريعت مأنوس باشد و اگر وكيل دادگسترى است بايد از قوانين مدنى يك مملكت آگاهى داشته باشد و در يك كلام ، انسانى كه در امور اجتماعى سخن مىگويد و مخصوصا آن كسى كه طرفدار فلان دولت يا فلان شيوهء قانونگذارى ، اجرائى ، قضايى و . . . مىباشد و خواهان ماندگارى آن است